Điện năng không chỉ là nguồn năng lượng thiết yếu mà còn tiềm ẩn những rủi ro, trong đó có chập điện. Chập điện không chỉ gây hỏng hóc thiết bị điện tử mà còn có thể dẫn đến hỏa hoạn, đe dọa an toàn của con người và tài sản. Vậy chập điện là gì, nguyên nhân chập điện và cách xử lý khéo léo khi bị chập điện? Cùng Vệ Sinh Công Nghiệp tìm hiểu ngay nhé!
Chập điện là gì?
Chập điện là hiện tượng tiếp xúc giữa hai dây dẫn trong một mạch điện dẫn đến sự tăng vọt mức điện trở, gây ra tia lửa điện và có khả năng làm hỏng các thiết bị điện. Hiện tượng này có thể xuất hiện trong cả hệ thống dòng điện một chiều (DC) lẫn hệ thống điện xoay chiều (AC).
Trong trường hợp mạch điện đã được trang bị các thiết bị an toàn như cầu chì hoặc cầu dao. Chúng sẽ tự động cắt nguồn điện khi có sự cố, nhằm hạn chế nguy cơ chập điện cháy nhà. Tuy nhiên, chập điện không chỉ gây hỏng hóc thiết bị mà còn tiềm ẩn mối đe dọa nghiêm trọng tới an toàn tính mạng và tài sản, do khả năng cao dẫn tới cháy nổ.
Nguyên nhân chập điện
Chập điện là một trong những sự cố thường gặp nhất, không chỉ gây hại cho các thiết bị điện mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây ra hỏa hoạn, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của con người. Nguyên nhân chập điện có thế xuất phát từ các sự cố sau:
Sự cố chập mạch điện
Đây là nguyên nhân chập điện phổ biến nhất, xảy ra khi dây dẫn pha chạm vào nhau hoặc khi dây dẫn chạm vào mặt đất, làm giảm điện trở và gây ra sự tăng vọt cường độ dòng điện, dẫn đến hỏng hóc các thiết bị điện và hệ thống.
Lỏng hoặc hở mối nối
Khi mối nối giữa các dây dẫn không chắc chắn, có thể xuất hiện tia lửa điện phóng qua không khí và gây cháy. Điều này thường xảy ra do dây nối không được liền mạch hoặc mối nối không đảm bảo, tạo điều kiện cho chập điện phát triển.
Quá tải điện
Sử dụng thiết bị điện có công suất lớn liên tục như máy lạnh, lò vi sóng gây ra tình trạng quá tải, khiến cho dòng điện tăng cao bất thường, có khả năng dẫn tới chập điện.
Thiết bị sinh nhiệt
Các thiết bị phát ra nhiệt lượng cao như bàn là hay máy sấy có nguy cơ cao gây ra chập điện nếu không được giám sát cẩn thận, do sinh nhiệt quá mức có thể làm tổn thương hệ thống điện.
Phích cắm và ổ điện không phù hợp
Sự không tương thích giữa phích cắm và ổ cắm, khiến cho kết nối không chắc chắn, quá lỏng hoặc quá chặt, cũng là nguyên nhân dẫn đến hở điện và gây chập, làm tăng nguy cơ hỏa hoạn từ hệ thống điện.
Cách xử lý chập điện tại nhà
Đối phó với sự cố chập điện đòi hỏi sự bình tĩnh và hành động nhanh chóng. Dưới đây là ba bước quan trọng bạn cần thực hiện:
Bước 1: Tắt ngay cầu dao tổng
Trong tình huống chập điện xảy ra, việc đầu tiên cần làm là giữ bình tĩnh và ngắt cầu dao tổng của toàn bộ hệ thống điện. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ hư hỏng đối với các thiết bị điện khác và hạn chế sự lan rộng của hỏa hoạn. Sau đó, hãy liên lạc với bộ phận cứu hoả địa phương để nhận sự hỗ trợ kịp thời.
Bước 2: Dập tắt ngọn lửa
- Nếu nguồn điện chưa được ngắt: Sử dụng các vật liệu cách điện như đất, cát, hoặc cành cây khô để tiếp cận và loại bỏ nguy cơ cháy lan. Cần tránh xa việc sử dụng nước hoặc bất kỳ vật liệu dẫn điện nào.
- Nếu nguồn điện đã được ngắt: Nhanh chóng dập lửa bằng cách sử dụng bình chữa cháy, bao tải ẩm, vải ẩm, đất, hoặc cát.
Bước 3: Kiểm tra và loại bỏ lửa sót lại
Khi đã kiểm soát được tình hình, tiếp tục kiểm tra xem có ngọn lửa nào còn sót lại trong khu vực không, để có biện pháp xử lý triệt để và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho ngôi nhà và mọi người xung quanh.
Lưu ý khi xử lý sự cố chập điện tại nhà
Dây điện ngoài trời cần được giữ cách biệt khoảng 0.25m để đảm bảo an toàn. Mọi kết nối dây điện với thiết bị đều phải được thực hiện cẩn thận, đảm bảo không có sơ hở hoặc tiếp xúc gây nguy hiểm. Việc sử dụng băng keo cách điện để bảo vệ mối nối là biện pháp cần thiết.
Trong quá trình lắp đặt, việc lựa chọn dây dẫn có tiết diện phù hợp với dòng điện sử dụng là cực kỳ quan trọng, nhằm tránh tình trạng quá tải khi sử dụng các thiết bị điện công suất cao. Điều này giúp ngăn chặn rủi ro hỏng hóc thiết bị và giảm thiểu nguy cơ chập điện.
Khi đối mặt với sự cố chập điện, việc theo dõi nhiệt độ thiết bị điện và kiểm tra định kỳ lớp cách điện là không thể bỏ qua. Phát hiện quá tải và giải quyết kịp thời là bước quan trọng trong việc duy trì an toàn điện. Sử dụng cầu chì và aptomat cho hệ thống điện chính, cùng với việc chọn lựa ổ cắm và phích cắm điện chất lượng, tương thích và cách điện hiệu quả là biện pháp an toàn cần thiết.
Nên hay không tự xử lý chập điện tại nhà?
Bạn không nên tự xử lý chập điện tại nhà nếu thiếu kinh nghiệm và chuyên môn. Ngắt nguồn điện ngay lập tức và di dời mọi người đến nơi an toàn là hành động đầu tiên cần thực hiện. Đồng thời, hãy liên hệ với thợ điện chuyên nghiệp để kiểm tra và giải quyết vấn đề.
Tự trang bị kiến thức cơ bản về phòng ngừa và sơ cứu chập điện cũng như cung cấp thông tin chi tiết cho thợ điện sẽ giúp nhanh chóng khắc phục sự cố, đảm bảo an toàn cho gia đình và ngôi nhà của bạn.
Phòng tránh chập điện không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là cách bảo vệ cộng đồng. Hãy đảm bảo tuân thủ các biện pháp an toàn và duy trì hệ thống điện ổn định cho gia đình để hạn chế hết mức rủi ro. Hy vọng qua bài viết này bạn đã nắm được hiện tượng chập điện là gì? Nguyên nhân chập điện và biết cách xử lý khi gặp vấn đề để bảo vệ bản thân và gia đình nhé!
